Trong hệ thống điện dân dụng và công nghiệp, việc đảm bảo an toàn cho người sử dụng là ưu tiên hàng đầu. Một trong những thiết bị quan trọng giúp bảo vệ con người khỏi nguy cơ bị điện giật là Aptomat chống giật. Vậy cấu tạo và nguyên lý hoạt động của aptomat chống giật như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Aptomat chống giật là gì?
Aptomat chống giật (RCBO hoặc RCCB) là thiết bị có khả năng ngắt mạch tự động khi phát hiện dòng điện rò rỉ ra bên ngoài hệ thống, thường là do sự cố chạm đất hoặc rò điện ra vỏ thiết bị. Aptomat chống giật không chỉ bảo vệ thiết bị điện mà còn bảo vệ tính mạng con người khỏi nguy cơ bị điện giật.
Cấu tạo cơ bản của aptomat chống giật
Aptomat chống giật được cấu tạo từ các thành phần chính như sau:
-
Biến dòng (CT - Current Transformer): Có lõi sắt hình xuyến, nơi các dây điện đi qua để đo dòng điện.
-
Cuộn dây thứ cấp: Được quấn quanh lõi sắt, tạo ra điện áp cảm ứng khi có chênh lệch dòng điện.
-
Mạch điện tử (IC hoặc bo mạch logic): Nhận tín hiệu từ biến dòng và so sánh với ngưỡng dòng rò an toàn.
-
Cơ cấu ngắt mạch: Gồm Triac, cuộn hút và các tiếp điểm ngắt mạch.
Nguyên lý hoạt động theo từng loại aptomat
Aptomat chống giật dùng cho điện 1 pha + N
Trong loại aptomat này, dây pha và dây trung tính (N) được cho đi qua lõi sắt hình xuyến của biến dòng. Đây là cuộn sơ cấp chỉ có một vòng dây, chính là đường đi của dây nóng và dây nguội.
-
Bình thường: Dòng điện đi qua dây pha và quay về qua dây trung tính sẽ có giá trị bằng nhau và ngược chiều nhau. Do đó, hai từ trường sinh ra sẽ triệt tiêu nhau, làm cho cuộn thứ cấp không cảm ứng ra điện áp → aptomat không hoạt động.
-
Khi có dòng rò: Sự chênh lệch dòng điện xảy ra giữa dây pha và dây trung tính, khiến từ trường trong lõi sắt không còn triệt tiêu. Cuộn thứ cấp sẽ sinh ra điện áp và dòng điện cảm ứng.
-
IC phát hiện dòng rò: Nếu dòng rò vượt ngưỡng an toàn (ví dụ 15mA), mạch điều khiển sẽ kích hoạt Triac cấp điện cho cuộn hút và ngắt nguồn điện ngay lập tức.
Aptomat chống giật dùng cho điện 3 pha 3 dây
Tương tự nguyên lý như loại 1 pha, nhưng thay vì 2 dây, ba dây pha (không có dây trung tính) sẽ đi qua tâm của biến dòng hình xuyến.
-
Khi hệ thống hoạt động bình thường: Tổng dòng điện trong ba pha bằng 0 → từ trường triệt tiêu.
-
Khi có rò rỉ: Dòng tổng khác 0 → xuất hiện điện áp ở cuộn thứ cấp → phát hiện và ngắt điện.
Aptomat chống giật dùng cho điện 3 pha 4 dây
Loại này gồm ba dây pha và một dây trung tính đi qua biến dòng.
-
Nguyên lý hoạt động tương tự như trên.
-
Biến dòng phát hiện sự mất cân bằng giữa tổng dòng của ba pha và dòng trung tính.
-
Nếu có rò rỉ, thiết bị sẽ kích hoạt cơ chế ngắt mạch để bảo vệ hệ thống.
Lợi ích khi sử dụng aptomat chống giật
– Bảo vệ con người khỏi nguy cơ điện giật.
– Ngăn ngừa cháy nổ do rò rỉ điện.
– Tăng độ an toàn cho thiết bị điện.
– Tự động ngắt nguồn khi phát hiện sự cố.
► Aptomat chống giật là thiết bị không thể thiếu trong mọi hệ thống điện dân dụng và công nghiệp hiện đại. Nhờ vào cấu tạo thông minh và nguyên lý hoạt động dựa trên dòng điện rò, thiết bị này mang lại sự an toàn tối đa cho người sử dụng. Việc lựa chọn đúng loại aptomat phù hợp với hệ thống điện sẽ góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an toàn điện và phòng tránh sự cố.
CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ BẢO TRÌ QUỐC TẾ
Địa chỉ: 14/28 Nguyễn Văn Lượng, Phường 6, Quận Gò Vấp, TP.HCM
Hotline: 0918 - 355 - 636
Email: ims.toan@gmail.com
Website: ims-vn.com
